GİRİŞ

Avrupa Konseyinin kurucu üyelerinden biri olan ve Avrupa Birliği ile tam üyelik yolunda müzakerelere başlamış bulunan Türkiye Cumhuriyeti 1923 yılından beri kurmuş olduğu demokratik sistemle hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanında birçok önemli reformlar gerçekleştirmiş olup, aynı zamanda birçok Birleşmiş Milletler ve Avrupa Sözleşmesine taraf olmuştur.     
AB ile entegrasyon sürecinde  söz konusu reformlar son 10 yılda daha da yoğunluk  kazanmıştır. Bu reform rüzgarından en çok etkilenen kurumlarımızdan birisi ceza infaz kurumlarıdır. Ceza infaz sistemimizde 1997 yılından başlanarak kısa sürede çok büyük değişimler meydana gelmiş ve bu gelişmeler birçok uluslar arası kuruluş tarafından ve özellikle de Avrupa Birliğinin ilerleme raporlarında takdirle karşılanmıştır.
Yapılan ve yapılmakta olan tüm faaliyetlerin yanı sıra, Genel Müdürlüğümüz Dış İlişkiler Dairesi bünyesinde kurulan “İnsan Hakları Şubesi” kurulduğu günden bu yana aşağıdaki amaçları yerine getirmek için çalışmaktadır;
1) Türkiye’de bulunan insan hakları derneklerinin faaliyetleri ile ilgili cezaevlerine ilişkin sorularını cevaplandırmak ve gerekli bilgiyi vermek.
2) Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Hakları İnceleme Komisyon Başkanlığı’nın cezaevlerindeki insan haklarına ilişkin sorularını cevaplandırmak, gerekli araştırma ve incelemeleri yapmak ve bu konularda adı geçen Komisyona bilgi vermek.
3) Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı ve Hakla İlişkiler Daire Başkanlığı’nın cezaevlerindeki insan haklarına ilişkin sorularını cevaplandırmak, gerekli araştırma ve incelemeleri yapmak ve bu konularda adı geçen Başkanlığa bilgi vermek.
4) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde meydana geldiği iddia edilen insan hakkı ihlalleri ile ilgili olarak Cumhuriyet başsavcılıkları ile yazışmalar yapmak ve gerekli araştırmanın başsavcılıklarca yapılmasını talep ve takip ile sona erdirmek.
5) Genel olarak; kişi, resmi kurum veya kuruluş, sivil örgütler veya dernekler tarafından cezaevlerinde olduğu ileri sürülen her türlü insan hakkı ihlalini araştırmak, ilgili kişi veya kurumlara gerekli bilgileri vermek ve bu konuda her türlü yazışmayı yapmak.
6) Yetkileri usulüne uygun olarak kabul edilmiş, uluslar arası kuruluşlarla insan hakları alanında işbirliği yapmak, çalışmalara katılmak, bu alanda istenen bilgi ve belgeleri temin etmek, mahallinde araştırma yaparak iletilen sorunları cevaplamak, belirlenen aksaklıkların düzeltilmesi için ilgili birimlere rehberlik etmek.

Ceza infaz sistemimizde, insan haklarını, özellikle mahkum haklarını ilgilendiren  uluslar arası sözleşme ve belgeler dikkate alınarak 4  temel alanda çok önemli reformlar yapılmıştır. Bunlar;
1- Yasal mevzuat alanı,
2- Fizikî koşullar,
3- Personel alanı,
4- Mahkûmların topluma kazandırılması için yapılan, örgün eğitim, mesleki eğitim ve tretman faaliyetleri,

I.MEVZUAT ALANINDA YAPILAN REFORMLAR

1. 4301 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumunun Kuruluş ve İdaresine İlişkin Kanun
Bu kanun ile kurulan İşyurtları kurumu 240.354.310-YTL özel bütçeye sahiptir. Kanun gereğince, yargı ve noter harçlarının %35’i ile ceza infaz kurumları işyurtlarında üretilen malların satışından elde edilen gelirler ve yasada sayılan diğer gelirler Bakanlığımız bünyesinde açılan  bir hesaba aktarılmaktadır. Bu para ile yeni adliye binaları ve cezaevleri yapılmakta, eskimiş olanları onarılmakta, ayrıca mahkumların meslek ve sanat öğrenmeleri için cezaevlerinde işyurtları açılmaktadır.
Ayrıca, işyurtlarında çalışan mahpuslara ödenen gündeliklerden yiyecek bedeli kesilmemesi ve cezaevi personelinin de ücretsiz olarak cezaevinde sunulan yemeklerden yararlandırılması sağlanmıştır. Yine aynı Kanunla tutuklu ve hükümlülerin beslenmeleri 1330 tarihli Tayinat ve Yem Kanununa göre askerlere verilen günlük kalori ve gramaj miktarı ile sağlanmaya başlanmıştır.
2. Türk Ceza Kanunu
01 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile bilimsel ve teknolojik çağın getirdiği yeni suçlar düzenlenmiş, özellikle bilgisayar, çevre, enerji, kara para gibi suçlar ile insanlığa karşı suçlarda modern hükümlere yer verilmiş, ayrıca ceza infaz kurumlarına yasak madde sokulması müstakil bir suç haline getirilmiş, mahpusların eğitsel sosyal, kültürel ve mesleki  faaliyetlere katılmasını ve beslenmelerini engelleyenlere çeşitli hapis cezaları getirilmiştir. Diğer taraftan 2 yıl veya daha az süreyle hapis cezalarına mahkum edilen kişilere hapis cezasına alternatif yaptırımlar uygulanması ve denetimli serbestlik (probation) yöntemleri düzenlenmiştir.
3.  Ceza Muhakemesi Kanunu
01 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu ile yargılamaların hızlandırılması sağlanmış, ayrıca avukatı bulunmayan sanıkların yanında avukatı bulunmayan mağdurlara da ücretsiz avukat  tayin edilmesi benimsenmiş, 3 yıldan az hapis gerektiren suçlarda toplum içerisinde adli kontrol altında tutma yöntemi benimsenmiş, bir yıldan az ceza gerektiren suçlarda tutuklu yargılama kaldırılmış, bazı davalar bakımından ise “uzlaşma kurumu” benimsenmiştir. Ayrıca, polis gözaltı süresi bireysel suçlarda 24 saat, toplu suçlarda en fazla 3 gün olarak kabul edilmiştir.   
4. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
01 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren kanun ile Avrupa Konseyi ve Birleşmiş Milletler Cezaevi Standart Kuralları çerçevesinde, hükümlülerin insanî ve çağdaş yöntemler ile eğitilerek yeniden topluma kazandırılmaları düzenlenmiş, ceza infaz kurumlarının güvenlik ve hizmet standartları yeniden belirlenmiş, 18-21 yaş grubu gençlik cezaevleri kurulması ayrıca bazı cezaevlerinde psikiyatrik merkezler kurulması benimsenmiş, mahpuslar ile personelin hak ve yükümlülükleri yeniden düzenlenmiş, cezanın infazındaki temel amacın topluma kazandırma olduğu ve mahkumlara insanca muamele edilmesi esası benimsenmiş, bu çerçevede sosyal kültürel, sportif, eğitsel, mesleki ve psiko-sosyal programların bir sistematik içerisinde yürütülmesi ve bunu yaparken hem resmi hem de sivil toplum kuruluşlarıyla ilişki kurulması benimsenmiştir.
Şartla tahliye için gerekli olan sürelerde değişiklik yapılarak adli suçlarda 2/3, örgütlü suçlarda ise 3/4  kabul edilmiş, çocuk suçluların 18 yaşına kadar cezaevinde geçirdiği her bir gün iki gün olarak kabul edilmiştir.
Ayrıca, hapis dışı ceza ve tedbirler ile kamu hizmetinde  çalışma cezasının infazının ne suretle yapılacağı, mahpuslar hakkında uygulanacak olan disiplin cezaları ve itiraz yolları yeniden düzenlenmiş ve tüm mahpuslara açık görüş yapma hakkı verilmiştir.
5. 5402 Sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezlerinin Kurulmasına Dair Kanun
20 Temmuz 2005 tarihinde yürürlüğe giren bu kanun ile hapis cezaları ertelenen veya haklarında hapis  cezası dışında herhangi bir tedbire hükmedilen kişiler ile cezaevlerinden şartlı tahliye edilen bazı kişilerin toplum içinde denetlenmesi, psiko-sosyal ve ekonomik problemlerinin çözülmesi, iş bulmalarına yardım edilmesi ve yargılanmakta olan kişiler hakkında sosyal araştırma raporlarının düzenlenmesi ayrıca, suç  mağdurunun psiko-sosyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi gibi görevlerin yerine getirilmesi düzenlenmiştir. Bu görevleri yerine getirmek üzere ağır ceza Cumhuriyet başsavcılıkları  bünyesinde 133 denetimli serbestlik ve yardım merkezi kurulmuştur.
6. 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu
03/07/2005 tarihinde kabul edilen Çocuk Koruma Kanunu ile korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunması ve haklarının güvence altına alınması düzenlenmiş, çocuk mahkemelerinin kuruluş görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiş, kolluk birimlerinde bir çocuk birimi kurulması düzenlenmiş, gözaltına alınan çocuğun mutlaka avukat ile birlikte sorgusunun yapılması ve bu sorgunun sadece Cumhuriyet savcısı tarafından yapılması benimsenmiştir. Yine  Cumhuriyet savcısına çocuk hakkında açtığı kamu davasını erteleme yetkisi verilmiş, mahkemeye ise hükmün açıklanmasını erteleme veya verilen cezayı erteleme yetkisi verilmiştir. Ayrıca işlenen suçlar bakımından 13-15 yaş grubu çocuklar ile 16-18 yaş grubu çocuklar arasında farklı infaz yöntemleri benimsenmiştir.
7. 4675 Sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu
23/05/2001 tarihinde yürürlüğe giren bu kanun ile mahpusların cezaların infazına ve cezaevlerindeki yaşam koşullarına ilişkin itiraz ve şikayetlerini karara bağlayacak olan 140 infaz hakimliği kurulmuştur. Bu suretle ceza infaz kurumlarındaki her türlü işlem ve faaliyet “yargısal denetim” altına alınmıştır. Mahpuslar infaz hakimliklerine doğrudan ya da avukatları veya akrabaları aracılığıyla ulaşabilmektedirler.
8. 4681 Sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu
21.6.2001 tarihinde yürürlüğe giren bu kanunla ceza infaz kurumlarının sivil toplum denetimine açılması sağlanmıştır. Yasa gereğince ülkemizde 130 izleme kurulu kurulmuştur. İzleme kurulları 5 kişiden oluşmaktadır. Başkan ve üyeleri tıp, eczacılık, hukuk, kamu yönetimi, sosyoloji, psikoloji, sosyal hizmetler, eğitim bilimleri vb. alanlarda eğitim görmüş; dürüst, güvenilir, ahlaklı olarak tanınmış; 35 yaşını bitirmiş kişiler arasından bağımsız yargı organları tarafından atanmaktadır. İzleme kurulları infaz ve topluma kazandırma faaliyetlerini yerinde görmek, incelemek, yöneticilerden bilgi almak, hükümlü ve tutuklularla gizli görüşmeler yapmak, sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemlerindeki aksaklıkları incelemek ve yetkili makamlara bildirmek gibi görevleri ifa etmektedir. Bu kurulların oluşturulması ile cezaevleri “sivil toplum denetimine” açılmıştır.
9. 4958 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu
1.1.2004 tarihinde yürürlüğe giren bu kanunun 25 inci maddesi cezaevlerinde oluşturulan işyurtlarında çalışan mahpuslar ile dışarıdaki eş ve çocuklarının iş kazası, meslek hastalıkları, analık ve hastalık gibi sigorta kollarından yararlandırılması kabul edilmiştir. Bu sigortanın primi ceza infaz kurumu idaresi tarafından yatırılmakta, çok küçük bir miktarı ise ilgilisi tarafından ödenmektedir.
10. 4769 Sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personel Eğitim Merkezleri Kanunu
Bu kanun gereğince ülkemiz 5 bölgeye ayrılarak her bölgede birer personel eğitim merkezi kurulması düzenlenmiştir. Hâlen bu merkezlerden İstanbul, Ankara, Erzurum ve K.Maraş Personel Eğitim Merkezleri faaliyette olup, beşincisi Ege Bölgesinde kurulacaktır. Bu merkezlerde cezaevleri personelinin adaylık eğitimi, hizmet öncesi eğitimi, görevde yükselme eğitimi, hizmetiçi eğitimi yapılmaktadır. Eğitimlerde ceza infaz hukuku konuları, insan ilişkileri, sosyal hizmetler, psikoloji, uluslar arası standartlar ve insan hakları konularına ağırlık verilmektedir.
11. İş Kanunu ile İşyerlerine Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu Getirilmesi
Yürürlüğe giren  4857 sayılı yeni İş Kanunun 30. maddesi ile elliden fazla işçi çalıştıran işyerlerine her yıl Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranda eski hükümlü, özürlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu getirilmiş; bu oranın toplam işçi sayısının yüzde altısından az olamayacağı benimsenmiştir. Kanunun 101 inci maddesi  ile işverenlere eski hükümlü çalıştırmadıkları her kişi ve her ay için 750.000.000 TL para cezası uygulanmasını öngörmektedir.
12. Tutuklu ve Hükümlülere Telefonla Görüşme Hakkı Tanınması
27 Nisan 2001 tarihinden itibaren yapılan bir tüzük değişikliğiyle mahpuslara haftada 10 dakika yakınları ile telefon görüşmesi yapma imkânı sağlanmıştır. Bu hak Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanunda da aynen muhafaza edilmiştir.
13. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük
Bakanlar Kurulunca kabul edilen ve 06/04/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu tüzük ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda yer alan tüm düzenlemelerin nasıl uygulanacağı konusu ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
14. Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Yönetmeliği
20/12/2005 tarihinde yürürlüğe giren bu yönetmelik ile 5402 sayılı Kanun gereğince; Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezlerinde çalışacak olan personelin görev yetki ve sorumlulukları düzenlenmiştir.
15. Hükümlülerin Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılmaları Hakkında Yönetmelik
17 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren bu yönetmelik ile hükümlülerin kapalı cezaevlerinden açık cezaevlerine ayrılmalarına, açık ceza infaz kurumları arası nakillerine ve  kapalı ceza infaz kurumlarına iadelerine ilişkin yeni ve modern usul ve esasları düzenlenmektedir.  
16. Ceza  İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya Ve Maddeler Hakkında Yönetmelik       
17 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren bu yönetmelik ile cezaevlerinde bulunan mahpusların koğuş, oda eklentilerinde bulundurabilecekleri kişisel eşya, gıda, tıbbi malzeme ve diğer ihtiyaç maddelerine ilişkin usul ve esasları düzenlenmektedir.
17. Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik
17 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren bu yönetmelik ile cezaevlerinde bulunan mahpusların ziyaret edilmelerine dair usul ve esasları yeniden düzenlenmiş ve bununla kapalı cezaevlerinde bulunan bütün mahpuslara ayda 3 kez kapalı bir kez açık görüş yapma hakkı tanınmıştır. Söz konusu Yönetmeliğin 9, 15, 26, 30, 40 ve 41 inci maddelerinde 28 Temmuz 2007 tarihinde yapılan değişiklikler 26596 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
18. Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri Yönetmeliği
17 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren bu yönetmelik ile gözlem ve sınıflandırma merkezlerinin kuruluş, görev ve çalışmaları ile hükümlülerin gözlem ve sınıflandırmalarına dair usul ve esasları yeniden düzenlemiştir.
Bu Yönetmelik ile cezaevlerinde bulunan hükümlülerin gözlem ve sınıflandırmaları ile risk analizlerinin yapılarak durumlarına uygun kurumlara dağıtılmaları sağlanmaktadır.
19. Genelgeler
Bakanlığımızca çeşitli konularda yürürlüğe konulmuş bulunan genelgeler, infaz hizmetlerinin daha verimli yürütülebilmesi için taranmış ve 01 Ocak 2006 tarihinden itibaren yenilenerek çağdaş ve modern bir hale getirilmiştir.
14. Ar-Ge,  İnsan Hakları ve Sağlık Şubelerinin Kurulması
Genel Müdürlüğümüz Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı bünyesinde 25.1.2002 tarihinde kurulan Cezaevi Araştırma Geliştirme Çalışmaları Merkezine ulusal ve uluslararası ceza infaz mevzuatını ilgilendiren çok sayıda doküman toplanmış, Merkez özellikle en iyi uygulama örneklerini ve infaz alanındaki yeni gelişmeleri takip etmekle görevli kılınmış, böylece yöneticilerden ve uygulayıcılardan gelen bilgi talepleri karşılanmış, ayrıca üniversitelerden cezaevleri alanında yazılmış bulunan tezler toplanmıştır. Adı geçen merkezin ceza infaz kurumu reformu  çalışmalarında önemli faydaları olmuştur.
Diğer taraftan aynı Daire Başkanlığı bünyesinde İnsan Hakları Şubesi kurulmuş olup, hem ulusal hem de uluslararası alanda insan hakları konusundaki gelişmelerin takip edilmesi hem de ceza infaz sistemimizde yürütülmekte olan reformlar çerçevesinde insan haklarını ilgilendiren konularda üst makamlara bilgi sunulması ve öneriler hazırlanması, tutuklu ve hükümlülerden gelen insan hakları ihlâllerine ilişkin konuların takip edilmesi bu büronun görevleri arasında belirlenmiştir.
Cezaevlerinde sağlık hizmetlerinin ve bu hizmetlerin yürütüleceği revirlerin organizasyonu, uygulamada birlik ve bütünlük sağlanması, ulusal ve uluslararası sağlık kuruluşları ile ilişkilerin düzenlenmesi, personelin sağlık konusunda eğitimlerinin, araç gereç ihtiyaçlarının belirlenerek ilgili birimlerle koordine edilmesi tutuklu ve hükümlüler ile cezaevi personelinin sağlıklı bir ortamda görev yapmalarının sağlanması bakımından Genel Müdürlüğümüz Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı bünyesinde bir “Sağlık Hizmetleri Şubesinin” kurulmasına gerek duyulmuş ve söz konusu Şube 2006 yılı içerisinde kurulmuştur.
15. 20/11/2007 tarihli ve 5712 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun 04/12/2007 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Kanunla; Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurullarının beş olan üye sayısının, beş asıl, üç yedek olarak değiştirilmesi, kurulların ceza infaz kurumları ve tutukevlerini ziyaret süresinin iki aydan dört  aya çıkarılması, kurumları ziyarette bulunacak üye sayısının dörtten üçe indirilmesi, ayrıca infaz hâkimliğinin görev alanına giren bir şikâyet konusu olduğu takdirde, raporların infaz hâkimliğine gönderilmesi konularında 14/6/2001 tarih ve 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanununda bazı değişikliklerin yapılması amaçlanmıştır.

1. Koğuş Sisteminin Terk Edilerek Oda Sistemine Geçilmesi
Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesinin tavsiyeleri üzerine koğuş sisteminin güvenlik, sağlık ve insan hakları açısından yarattığı zafiyetlerin giderilmesi için oda sistemine geçiş çalışmaları tamamlanmıştır.
a) Yeni Ceza İnfaz Kurumları Yapılması
- Avrupa Konseyi ve Birleşmiş Milletler Minimum Cezaevi Standartlarına uygun olarak projelendirilmiş bulunan 1 ve 3 kişilik oda sistemine dayalı yüksek güvenlikli ceza infaz kurumları olan 13 adet F tipi yüksek güvenlikli ceza infaz kurumu hizmete girmiştir.
- Yine oda sistemine göre yapılmakta olan Diyarbakır D Tipi Ceza İnfaz Kurumu 28.12.2002, Denizli D Tipi Ceza İnfaz Kurumu ise 5.7.2004 tarihinde hizmete girmiştir. Denizli Kadın Açık Ceza İnfaz Kurumu 18.10.2004 tarihinde, Kayseri-İncesu Çocuk Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 19.04.2005, Karataş Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 26.09.2006 tarihinde hizmete açılmıştır.
- Ankara Sincan’da, iki L tipi ve  bir kadın kapalı ceza infaz kurumu 15.02.2006, Sincan Açık Ceza İnfaz Kurumu 26.05.2006, Ankara Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 26.05.2006 tarihinde, Ümraniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 15/11/2006, Çorum L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 15/11/2006 tarihinde hizmete girmiştir.
- İstanbul Bakırköy’de bulunan ve eskimiş olan kadın ve çocuk ceza infaz kurumu kapatılmış olup, yerine bir kadın ceza infaz kurumunun yapımı sürdürülmektedir. 
- İstanbul Maltepe’de 3 adet L tipi, 1 adet açık, 1 adet çocuk ceza infaz kurumunun yapımına 23.6.2005 tarihinde başlanmış olup, Ocak 2008’de tamamlanması plânlanmıştır. 
- İstanbul Silivri’de ise 8 adet L tipi ve bir adet açık ceza infaz kurumundan oluşan kompleks 4 ayrı ihale şeklinde gerçekleştirilmiş olup, bunlardan Silivri 6, 7, 8 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları 17/09/2007, Silivri Açık Ceza İnfaz Kurumu 27/06/2007 tarihinde hizmete açılmış olup, diğerlerinin ise 2008 yılında tamamlanması öngörülmektedir.
- Oda sistemine dayalı ve ortak yaşam alanlarından oluşan üniteler hâlinde projelendirilen orta güvenlikli L tipi ceza infaz kurumlarından ilki Sakarya’da tamamlanmış olup, 21.10.2005 tarihinde hizmete açılmıştır. Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 12.10.2005 tarihinde hizmete açılmıştır.
- 19 adet E ve M tipi kapalı ceza infaz kurumuna eklenti niteliğindeki iş atölyesi, sosyal ve kültürel mekanlar ile açık ve kapalı spor mekanları bulunan komplekslerin yapım ihaleleri gerçekleştirilmiş olup, 2005 ve 2006 yılında faaliyete geçirilmiştir.
- İstanbul Paşakapısı Ceza İnfaz Kurumu kadın tutukluların statüsüne, fiziksel ve ruhsal yapılarına ve topluma kazandırılma amaçlarına uygun olarak, tarihsel ve kültürel özelliğine önem verilerek restore edilmiş ve kadın ceza infaz kurumu hâline getirilmiştir. Kurum tüm İstanbul ceza infaz kurumlarında bulunan kadın tutukluların barındırıldığı çağdaş ve modern bir kadın tutukevi haline getirilmiştir.
- İzmir Bergama Kapalı Ceza İnfaz Kurumu boşaltılarak çocuk psikolojisine ve çocukların ruhsal ve fiziksel konumları göz önüne alınarak topluma kazandırılma ihtiyaçlarına göre restorasyona tâbi tutulmuş ve İzmir bölgesi için çocuk tutukevi hâline getirilerek çocuk tutukluların İzmir Buca Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda olumsuz koşullarına son verilmiştir. 
- 27.5.2004 gün ve 36401 sayılı yazımızla Gaziantep E Tipi kapalı ceza infaz kurumunda bulunan 100 hükümlünün, kapasitesi daha uygun olan Gaziantep H tipi kapalı ceza infaz kurumuna nakledilerek Gaziantep E tipi kapalı ceza infaz kurumunun B bloğunun sağ kısmının büyüklerle irtibatı kesilecek şekilde tamamen çocuk tutuklulara tahsis edilmiş ve çocukların nakil işlemleri tamamlanmıştır. 
- Eskimiş olan Diyarbakır 2 No.lu Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kapatılmış, burada bulunan çocuk hükümlü ve tutuklular 20.5.2004 tarihli Bakan Onayı ile bir bölümü çocuk tutukevi olarak düzenlenen Diyarbakır E Tipi Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiştir. 
- Ankara Şaşmaz bölgesinde çağdaş ve modern bir açık ceza infaz kurumu yapımına yönelik ihale gerçekleştirilmiş ancak, zemin yapısı nedeniyle atölyelerin bir kısmının Ankara Ceza İnfaz Kurumu kampüsü bünyesindeki açık bölümüne yaptırılması planlanmıştır.
- Erzurum/Oltu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yapımı 21.12.2005 tarihinde; Kocaeli/Kandıra 1 ve 2 No.lu L Tipi – Açık Ceza İnfaz Kurumu İş Atölyesi yapımı 30.12.2005 tarihinde, Samsun/Bafra T Tipi 12.09.2006 tarihinde, Tokat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 16.11.2006 tarihinde Metris 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 23/12/2004, Kırşehir Açık Ceza İnfaz Kurumu yapımı 12/03/2007 tarihinde ihale edilmiştir. 03/07/2006 tarihinde Adana, Manisa, Elazığ ve Samsun E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarına ruhsal bozukluğu bulunan tutuklular için tedavi üniteleri faaliyete geçirilmiştir. Ayrıca, Tekirdağ, İzmir ve Tarsus’ta yeni ceza infaz kurumu yapımına yönelik proje çalışmaları devam etmektedir. 9 mahalde de kapasite artırımına yönelik olarak ek bina yapımı 2008 yılı yatırım programına teklif edilmiştir.
- Çorum L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 15.11.2006, Alanya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 06/03/2007 tarihinde, Metris 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 24/03/2007 tarihinde Antalya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 26/06/2007 tarihinde, Kırıkkale F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 19/07/2007 tarihinde hizmete açılmıştır. Rize L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun 2008 yılında tamamlanması plânlanmaktadır.
b) Mevcut Ceza İnfaz Kurumlarının Oda Sistemine Dönüştürülmesi
Ülke genelindeki 45 adet E tipi, 22 adet M tipi, 5 adet H tipi, 1 adet kapalı ceza infaz kurumu olmak üzere toplam 73 adet ceza infaz kurumu oda sistemine dönüştürülmüştür.
c) Eskimiş ve Vasfını Kaybetmiş Ceza İnfaz Kurumlarının Kapatılması
Gerek eskimiş olmaları nedeniyle gerekse çağdaş iyileştirme ve topluma kazandırma yöntemlerine imkan vermemeleri, bunun yanında küçük kapasiteleri yüzünden infaz bütçesine gereksiz yük olmaları nedeniyle ilçelerde ve bazı ağır ceza merkezlerinde bulunan ceza infaz kurumlarının kapatılarak bunların yerine bölge ceza infaz kurumlarının kurulması plânlanmıştır. Bu çerçevede, 2004 yılı içerisinde 61 küçük ceza infaz kurumu kapatılmıştır. 2005 yılında 6, 2006 yılında 20, 2007 yılında 46 ilçe ceza infaz kurumu kapatılmıştır.
2. Hastanelerdeki Mahkûm Koğuşlarının Arttırılması ve Eksikliklerin Giderilmesi
Ağır ceza merkezlerinde bulunan birçok Devlet ve bazı üniversite hastanelerinde mahkûm koğuşu açılmış, ayrıca mevcut koğuşların fizikî yetersizlik ve eksikliklerinin giderilmesi sağlanmıştır. Ancak, bir kısım üniversiteler ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı hastanelerde mahkûm koğuşu açılması konusundaki taleplerimiz karşılanmamıştır. Tüm ağır ceza merkezlerindeki hastanelerde mahkûm koğuşu yaptırılması konusundaki girişimlerimiz sürdürülmektedir.

1. Cezaevlerinde Sağlık, İyileştirme ve Eğitim Kadrolarının Güçlendirilmesi
Adalet Bakanlığı Memur Sınav Atama ve Nakil Yönetmeliğinde değişiklik yapılarak ceza infaz kurumlarına infaz ve koruma memuru olarak alınacak olan kişilerin en az lise mezunu, ilerde müdür olacak idare memurlarının ise hukuk, siyasal, kamu yönetimi, idari bilimler, iktisat, işletme vb. gibi fakültelerden mezun olma şartı getirilerek personelde arzulanan nitelik kalitesine ulaşılmaya başlanmıştır.
Eğitim kadroları açıktan ve Millî Eğitim Bakanlığından naklen atama yöntemleriyle güçlendirilmeye çalışılmaktadır. Psikolog, sosyal çalışmacı ve öğretmen gibi kadrolara her yıl verilen izne göre açıktan atama yapılabilmektedir.
2003 yılında 8 öğretmen, 1 eğitim uzmanı, 1 psikolog, 1 ikinci müdürün naklen; 55 idare memuru, 1 mühendis, 26 öğretmen, 16 sosyal çalışmacı, 2 diş doktoru, 12 doktor ve 20 psikologun açıktan ataması gerçekleştirilmiştir.
2004 yılında 3 öğretmen, 1 veteriner, 1 birinci müdür, 1 ikinci müdür naklen; 1 idare memuru, 12 diş doktoru ve 10 doktorun açıktan ataması gerçekleştirilmiştir.
2005 Yılında 23 doktor, 38 psikolog, 13 diş doktoru, 11 sosyal çalışmacı ve 18 öğretmen açıktan ataması gerçekleştirilmiştir.
2006 Yılında 10 tabip, 19 diş doktoru, 27 psikolog, 45 sosyal çalışmacı, 69 öğretmen ve 112 sosyologun açıktan ataması gerçekleştirilmiştir.
2007 Yılında 5 doktor, 43 psikolog ve 44 sosyal çalışmacının açıktan ataması gerçekleştirilmiştir.
2. Hizmet Öncesi, Hizmet İçi, Aday Memurluk ve Görevde Yükselme Eğitimleri
Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personel Eğitim Merkezleri Kanunu ile kurulan Ankara, Erzurum ve İstanbul Personel Eğitim Merkezinde, ceza infaz kurumlarında görev yapmak üzere alınan idare memuru adaylarının hizmet öncesi eğitimleri ile görev yapmakta olan infaz ve koruma memurlarının hizmet içi ve görevde yükselme eğitimleri verilmektedir. Ayrıca kurumlarda görev yapan psikolog, sosyal çalışmacı, öğretmen, diş hekimi, doktor, aşçı vs. gibi personelin hizmet içi eğitimi de bu merkezlerde yapılmaktadır.
Eğitimlerde genel hukuk, kriminoloji, infaz hukuku, insan hakları, sosyal hizmetler, ceza infaz kurumu ve toplum psikolojisi, uluslararası cezaevi standartları, halkla ilişkiler, ilk yardım, bedensel savunma vb. gibi konulara ağırlık verilmektedir
Bu güne kadar 26447 personel hizmet içi eğitim, 2014 personel görevde yükselme ve 3471 personel aday memurluk eğitimi almıştır.

1. Çalışma Ziyaretleri
a) Uluslararası kuruluşların sağladığı fonlar veya bazı Avrupa ülkeleri ile kurulan karşılıklı işbirliği projeleri ile Genel Müdürlüğümüz merkez ve taşra personelinden oluşan bazı çalışma grupları oluşturularak Avrupa’daki ceza infaz kurumları, personel eğitim merkezleri  ve probasyon merkezlerinin  incelenmesi  amacıyla  Batı  Avrupa  ülkelerine bir dizi  çalışma ziyaretleri düzenlenmiştir.
Bu  kapsamda, çalışma gruplarımız Hollanda, İngiltere, İtalya, Avusturya, İrlanda, İspanya, Avusturya-Almanya ve Fransa’ya çalışma ziyareti gerçekleştirmiştir. Söz konusu çalışma ziyaretlerine Genel Müdürlüğümüzden ve ceza infaz kurumlarımızdan bazı görevliler iştirak etmiştir.
b) İngiltere Hükümeti ve The British Council’ın İşbirliği Çerçevesinde
Yürütülen Seminerler
2003 ve 2004 yılları içerisinde yürütülen seminer konuları şunlardır;
- Personelin eğitimi ve insan hakları,
- Cezaevlerinde tutuklu ve hükümlüler için aktif faaliyetler,
- Personel Eğitim Merkezindeki eğitimcilerin eğitimi,
- İzleme kurullarının bilgilendirilmesi  için kurul başkanlarına mevzuat ve uygulamalar konusunda birer seminer düzenlenmiştir.
c) Genel Müdürlüğümüzce Yürütülen Çalışmalar Çerçevesinde
- F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarının bulunduğu bölgelerdeki izleme kurulu üyelerine mevzuat ve uygulamalar konusunda;
- Ceza İnfaz Kurumu doktorları, idarecileri ve sosyal çalışmacıları ile F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarını değerlendirme konusunda;
- Uluslararası standartlara uygun yöneticilik ve liderlik konusunda birer seminer düzenlenmiştir.
- Ayrıca eski hükümlülerin istihdamı konusunda  bir panel düzenlenmiştir.
- Diğer taraftan Avrupa Birliği Komisyonunca finanse edilen hâkim ve savcıların eğitimi seminerine Genel Müdürlüğümüzde görev yapan tetkik hâkimleri ve diğer üst düzey yöneticiler katılmışlardır.
- 12-16 Ocak 2004 tarihleri arasında Personel Eğitim Merkezinde 13 adet ikinci müdüre  Uygulamalı Eğitim Yöneticiliği Semineri ve 13 adet infaz ve koruma başmemuruna Uygulamalı Eğitim Gözetmenliği Semineri verilmiştir.
- 23 Şubat 2004 tarihinde yapılan 2004 Yılı Programlaması Kapsamında Twinning (Eşleştirme) Seminerine Genel Müdürlüğümüzden katılım sağlanmıştır.
- 23 Haziran 2004 tarihinde Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Ord. Prof. Dr. Sulhi Dönmezer Eğitim Merkezinde bulunan kursiyerlere ve eğitim merkezi yöneticilerine Amerika’da Probasyon Sistemi (Denetimli Serbestlik) konusunda Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesinden Prof. Dr. Feridun Yenisey, Sam Houston Üniversitesinden Prof. Davıd Webb (ABD Probasyon Sistemi ), Sam Houston Üniversitesinde Prof. Dan Beto (ABD Probasyon Sistemi), Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden Daire Başkanı Necati Nursal- (Türkiye’de kurulması düşünülen Denetimli Serbestlik Sistemi hakkında bilgi) bir seminer verilmiştir.
- 5-7 Temmuz 2004 tarihleri arasında insan hakları alanında yapılan eğitim seminerine Genel Müdürlüğümüzden katılım sağlanmıştır.
- 5-7 Ekim 2005 tarihleri arasında İstanbul ve Erzurum bölgelerinde bulunan infaz hâkimleri ve izleme kurulu başkanlarına Ord. Prof. Dr. Sulhi Dönmezer Eğitim Merkezinde bir seminer düzenlenmiştir.
- 11-12 Ekim 2005 tarihleri arasında Erzurum’da infaz hâkimlerine ve izleme kurulları başkanlarına bir seminer verilmiştir.
- Avrupa Konseyinin işbirliği ile ülkemizde 14-15-16 Kasım 2005 tarihleri arasında uluslararası Denetimli Serbestlik ve Yardım “Probation and Aftercare) Konferansı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Ord.Prof.Sulhi Dönmezer (İstanbul) Personel Eğitim Merkezinde  yapılmıştır.
2. Plânlanan ve Devam Eden Çalışmalar
a) Avrupa Birliği Komisyonunca kabul edilen ve Nisan 2007 tarihi itibariyle tamamlanmış olan Yargının Modernizasyonu ve Cezaevi Reformu Projesi çerçevesinde
1) İçerisinde çocuk, kadın, yetişkin, tutuklu, hükümlü ve tehlikeli suçlu bölümü bulunan çağdaş ve modern bir ceza infaz kurumu mimarisi yaratılması çalışmaları yapılmış ve projeler geliştirilmiştir. 
2) Ceza infaz kurumları personelinin eğitimini yapacak olan eğitimciler eğitilmiş, mahkûmları topluma kazandıracak programlar hazırlanmış ve eğitim merkezlerinin eğitsel ve teknik donanım ihtiyaçları karşılanmıştır.
3) Batıda Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve Doğu’da Elazığ E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu model seçilerek bu kurumlarda ideal Ceza İnfaz Kurumu yönetimi anlayışı yerleştirilmiş, kurumların fiziki koşulları modernize edilmiş ve mahkûmların topluma kazandırılmasına yönelik çağdaş ilke ve yöntemler belirlenerek uygulamaya konulmuştur. Bu model uygulamalar diğer ceza infaz kurumlarına yaygınlaştırılmaktadır..
4) Ceza İnfaz Kurumlarının yargısal denetimini yapmakta olan infaz hâkimliği sistemi teknik olarak desteklenmekte olup infaz hâkimlerine eğitim seminerleri verilmiştir. Keza, Ceza İnfaz Kurumlarımızda sivil toplum denetimi yapmakta olan izleme kurulu üyelerine de  eğitim seminerleri verilmiştir.
Ayrıca;
- Cezaevi yöneticileri el kitabı
-  Personelin görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen bir el kitabı,
- Tutuklu ve hükümlü yakınları için Ceza İnfaz Kurumları hakkında bilgi içeren el kitabı,
- Hükümlü ve tutukluların hakları ve sorumluluklarını düzenleyen el kitabı,
- Ceza infaz kurumu doktorlarının görev ve yetkilerini düzenleyen el kitabı,
- Uluslararası Cezaevi Standartları ve ilgili sözleşmeleri içeren kitap,
- Alkol bağımlılığı, intiharı ve kendine zarar vermeyi önleme, uyuşturucu bağımlılığı, öfke kontrolü, risk yönetimi, uzun süreli hapis, çocuklu kadın mahkûmlar, kadın suçlu programı, çocuk suçlu programı gibi özel davranış programlarına ilişkin çalışmalar tamamlanmış ve ilgili birimlere dağıtılmış olup tretman programları pilot bölgelerde uygulanmaya başlanmıştır.
b) Avrupa Birliği Komisyonunca Kabul Edilen ve Çalışmalarına Tamamlanan Denetimli Serbestlik Sistemi Projesi Çerçevesinde
Ülkemizde bulunan 133 ağır ceza merkezinde birer denetimli serbestlik ve yardım merkezi kurulmuş olup bu merkezler mahkemelerce hapis cezası verilmeksizin hapis dışı ceza veya tedbire mahkûm edilen kişilerin toplum içerisindeki denetimlerini yapmaktadır. Ayrıca bu merkezler mahkemelere sunulmak üzere şüpheli hakkında sosyal araştırma raporları düzenlemekte, suçluya psiko-sosyal destek sağlamakta,  iş bulma yardımcı olmakta, suç mağduruna ise gerek psiko-sosyal ve ekonomik destek sağlamaktadır. Söz konusu merkezlerin kurulmasını düzenleyen 20.07.2005 tarih ve 25881 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 03.07.2005 tarih ve 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu ile Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Yönetmeliği 20.12.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
c) 2008 Yılında Uygulamaya Geçecek Projeler
Cezaevi personelinin, Avrupa Konseyi Cezaevi Kuralları ve Birleşmiş Milletlerin konu hakkındaki düzenlemelerine ve ilgili tüm ulusal ve uluslar arası sözleşmelere göre eğitimini, mahkumların rehabilitasyonu ve mesleki eğitimi için hazırlanan “The Promotion of Prison Reform” isimli proje (Cezaevi Reformumun Geliştirilmesi Projesi) ile Denetimli Serbestlik kapsamında kalan mağdur ve çocukların korunması amacıyla hazırlanan Genel Müdürlüğümüz tarafından hazırlanıp Avrupa Birliği tarafından kabul edilen “Development of Work  with Juveniles and Victims by the Turkish Probation Service” isimli projelerin (Denetimli Serbestlik Merkezlerinin Gençler ve Mağdurlarla ilgili çalışmalarının geliştirilmesi)  uygulanması 2008 yılında başlayacaktır.
Her iki proje ile hükümlü ve tutuklular ile suç mağdurlarının haklarının daha iyi korunması, bu konuda, görevliler arasında ve toplumda bir bilinç oluşturulması amaçlanmaktadır.
d) Konferans ve seminer çalışmaları
2007 yılı sonunda insan hakları ve sağlık hizmetleri ile ilgili bir seminer verilmesi planlanmıştır. 
4. Yayın Çalışmaları
a) Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyinin cezaevleri alanındaki tüm tavsiye kararları ve standart kuralları Türkçe’ye tercüme edilerek kitap hâlinde basıma hazırlanmış, 2007 yılında yayımlanarak teşkilâta dağıtılmıştır.
b) Yabancı tutuklu ve hükümlülerin hak ve yükümlülüklerini belirten İngilizce Türkçe el kitabı basılarak ceza infaz kurumlarına dağıtılmıştır.
c) Ceza ve Tevkifevleri Mevzuatı bir kitapta toplanmış ve teşkilata dağıtılmıştır.
d) Birleşmiş Milletlerin İnsan Hakları ve Cezaevleri adlı yayını Türkçe’ye tercüme edilerek teşkilata dağıtılmıştır.
e) Uluslararası Ceza Reformu adlı sivil toplum kuruluşu tarafından hazırlanan “Standartları İşler Kılmak” adlı yayının Türkçe tercümesi teşkilata dağıtılmıştır.
f) Avrupa Konseyinin katkılarıyla gerçekleştirilen Cezaevlerinde Aktiviteler Semineri ile psikolog ve sosyal çalışmacılar için ceza infaz kurumu hizmetleri konusunda düzenlenen seminerin tüm tebliğleri Türkçe’ye tercüme edilerek kitap haline getirilmiş ve ceza infaz kurumlarına dağıtılmıştır.
g) Suçlu davranış değiştirme programları yeniden hazırlanmakta ve modernize edilmektedir.
V. TUTUKLU VE HÜKÜMLÜ HAKLARININ İYİLEŞTİRİLMESİ AMACIYLA BAZI BAKANLIK, KURUM VE KURULUŞLAR İLE İŞBİRLİĞİ PROTOKOLLERİ
Ceza İnfaz Kurumu ve infaz hizmetlerinin daha verimli bir şekilde yürütülmesi ve mahpusların haklarının iyileştirilmesi çerçevesinde diğer kuruluşlar ile bir takım işbirliği protokolleri imzalanmıştır. Bu çerçevede;
Hükümlü ve tutuklulardan okur yazar olmayanların okur yazar hâle getirilmeleri amacıyla 21 Şubat 2000 tarihinde Millî Eğitim Bakanlığı,
Hükümlü ve tutukluların dinî ve ahlakî gelişimlerinin sağlanması amacıyla 30 Mart 2001 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı,
Hükümlü ve tutuklulara spor eğitimi yaptırmak, düzenlenecek spor etkinliklerinde teknik yardım ve danışma hizmetlerinde bulunulması amacıyla 11 Aralık 2001 tarihinde Gençlik ve Spordan Sorumlu Devlet Bakanlığı,
Hükümlü ve tutukluların 0-6 yaş grubundaki çocuklarının bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla 23 Temmuz 2002 tarihinde Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumundan Sorumlu Devlet Bakanlığı,
Eski hükümlülerin istihdamı amacıyla 24 Temmuz 2002 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü,
Ankara Keçiören Eğitimevi ile Elmadağ Çocuk Tutukevinde bulunan çocuklara hukukî yardımda bulunmak üzere Ankara Barosu Başkanlığı,
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün gözetimi altında bulunan çocuklara verilecek hizmetlere ilişkin 29 Temmuz 2003 tarihinde Semiha Şakir Sarıgöl Vakfı,
Ceza infaz kurumu hizmetlerinin daha etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla 30 Ekim 2003 tarihinde Adalet, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları,
Ağaçlandırma ve erozyon kontrolü faaliyetlerine ilişkin 25 Aralık 2003 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı,
Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde girişimci yetiştirme kurslarının açılması amacıyla 12 Ocak 2004 tarihinde İçişleri, Milli Eğitim ve Sanayi Bakanlıkları,
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ile Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunun müştereken yapacakları televizyon programları ile ilgili 6 Temmuz 2004 ve 7 Şubat 2005 tarihlerinde Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu ile işbirliği protokolleri yapılmıştır.
VI. ULUSLARARASI KURULUŞLARIN CEZAEVİ REFORMUNA İLİŞKİN YAKLAŞIMLARI
Avrupa Konseyinin 24.04.2001 tarihli basın açıklamasından;
 “....... Her cezaevinde yapıldığı gibi, belirli mahkûmlar için tehlikelilik durumları gözönüne alınarak, belirli sürelerle olağan dışı düzenlemeler yapılması gerekebilir. Bununla birlikte F tipi cezaevindeki mahkûmların büyük çoğunluğu, cezaevi güvenliğini tehlikeye atmamak koşuluyla kendilerine sunulan yaşam üniteleri dışındaki ortak aktivite programlarından yararlanabilirler. Ancak eğitim, iyileştirme ve öğretim çalışmaları ideolojik amaçlarla istismar edilmemelidir .......”
Avrupa Parlamentosunun 8 Haziran 2001 tarihli basın açıklamasından;
“....... İncelenen iki F tipi cezaevindeki koşulların gerçekliğini gördükten sonra delegasyon, ölüm oruçlarını sürdürmek için haklı bir neden bulunmadığını düşünmektedir .....”
Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi Başkanlığının 4 Ekim 2001 tarihinde Avrupa Konseyi Delegeler Komitesine sunduğu rapordan;
“........ F tipi cezaevleri ortak faaliyetler için özel olarak tasarlanmış alanlara sahiptir ve Türk makamları bunlardan tutuklu ve hükümlülerin yararlanmasını sağlayacak yasal değişiklikleri yapmıştır. Tecridin önlenmesi için hükümlülerin odalarından çıkıp, kendilerine sunulan olanaklardan yararlanması gerekir. Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki hükümlülerin bu alanlara çıkmak istememesi, Türk makamlarının işini daha da zorlaştırmaktadır.”
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Walter Schhimmer’in 15.01.2002 tarihli basın açıklamasından;
“Cezaevi sisteminin yeniden yapılandırılması ve hapsedilme koşullarının iyileştirilmesi konusunda Türk makamlarınca yürütülen çabaların takdirle karşılanması gerekir. Ben halen açlık grevi eylemlerinde bulunanların kendi kendilerini imha kampanyasına son vermelerini ve cezaevlerindeki durumun daha da iyileştirilmesine katkı sağlayacak yapıcı yaklaşımlar izlemeleri konusunda çağrı yapmak istiyorum.”  
Bu kuruluşlar tarafından yapılan açıklamaların yanında çeşitli Batılı ülkelerin parlamentolarında Türk Cezaevi Reformu sürecinde yaşanan olaylara ilişkin olarak hükümetlere verilen soru önergelerine verilen cevaplarda, genel olarak Türkiye’de yapılmakta olan cezaevi reformunun desteklendiği ancak meydana gelen olaylardan üzüntü duyulduğu ve daha fazla ölüm olmaması için tarafların itidalli davranmasının arzu edildiği vurgulanmaktadır.  
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 16 Nisan 2002 tarihli ve 14445/02 başvuru sayılı kararından;
F tipi cezaevlerinin kapatılmasına ilişkin olarak, açlık grevinde bulunan bazı terör suçluları tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuruda Mahkeme, tedbir kararı verilmesi talebini reddederek konunun Türk Hükümetinin dikkatine sunulmasına ve başvuranın açlık grevine son vermeye davet edilmesine karar vermiştir.

1. Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Genel Müdürlüğünün Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Tasarısı
Söz konusu Kanun Tasarısı tamamlanarak Kanunlar Genel Müdürlüğüne gönderilmiş olup, bu Tasarı ile Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığına bağlı bir kuruluş olarak yeniden yapılandırılmakta, Genel Müdürlüğün daha etkin ve hızlı işlemesi için merkez teşkilatı yeniden örgütlenmekte ve taşra teşkilâtının kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları yeniden düzenlenmektedir.

SONUÇ OLARAK ;
Yapılan çalışmalarla ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde asayiş sorunu büyük ölçüde aşılmakla birlikte, yönetim, güvenlik, iyileştirme ve eğitim çalışmalarında arzulanan başarıya ulaşılabilmesi, hükümlü ve tutukluların yeniden topluma kazandırılabilmesi bu kurumların çağdaş standartlara uygun hâle getirilmesiyle mümkün olacaktır.
Ekonomik olmayan küçük ilçe cezaevlerinin eskimiş olanlarından başlanmak üzere kapatılmasına devam edilecektir.
Personelin malî ve sosyal haklarının düzeltilmesi çalışmaları sürdürülmektedir.
Ayrıca sorunun çözümü insan unsurundan geçtiğinden, ceza ve infaz kurumlarında toplam kaliteyi amaçlayan, tüm çalışanların fiziksel ve zihinsel gücünü kullanarak kurumun performansını ve hizmet kalitesini artıran, takım ruhuyla hareket eden, karşılıklı güvene dayalı, zamanı ve kaynakları doğru yöneten, inisiyatif kullanan, sürekli öğrenen ve öğreten bir yönetim felsefesinin egemen kılınması temel hedefimizdir.

Güncelleme Tarihi : Temmuz 2007